Wat is de overheid jou waard?

Recent zag ik een video waarin willekeurige personen op straat het volgende werd gevraagd: “Voor hoeveel geld zou jij het internet voor de rest van je leven opgeven?”

Een waanzinnige vraag met waanzinnige antwoorden. Bedragen van $ 100 miljoen tot $ 1 biljoen vlogen me om de oren.

Toch kost een internetaansluiting tegenwoordig amper wat. Voor het luttele bedrag van 66 eurocent per dag heb je al toegang tot iets wat voor veel mensen van onschatbare waarde is.

In schril contrast staan de kosten van de overheid. Mijn vraag nu aan jou is: “Voor welk bedrag zou jij de overheid voor de rest van je leven opgeven?”

Kosten
Om deze vraag nader te onderzoeken, moeten we eerst kijken naar de kosten van de overheid. Wat lever je precies in voor de diensten van de staat?

Veel mensen denken ten onrechte dat men enkel ‘belasting’ betaalt over het brutoloon. Dit is niets minder dan een semantische truc. Werkgeverslasten zijn namelijk een illusie.

Los van de werkgeverslasten betalen we nog inkomstenbelasting en premies, een consumptiebelasting (de BTW), een spaarbelasting (vermogensbelasting), en dividendbelasting. Bovendien zijn er nog specifiekere belastingen zoals de assurantiebelasting, gemeentebelastingen, invoerbelastingen, wegenbelasting, accijnzen (op brandstof, alcohol, etc), kansspelbelasting, de verplichte zorgverzekering, schenkbelasting, erfbelasting, en anderen.

Dat Ronald Reagan de filosofie van overheid decennia terug al zo treffend omschreef is knap: “If it moves, tax it. If it keeps moving, regulate it. And if it stops moving, subsidize it.”

Hoeveel betaal ik?
Uitgaande van een bruto maandsalaris van € 2.000,-, wat een aannemelijk startsalaris is voor een HBO’er, hebben we het over een daadwerkelijk salaris van € 2.660,- in de veronderstelling dat de werkgeverslasten 33% boven op het brutoloon bedragen. Netto hou je hier € 1.533 aan over. Dan ben je iets meer dan 42% kwijt aan belastingen en premies.

Maken we dezelfde vergelijking voor iemand die € 5.000,- bruto per maand verdient, dan betaalt diegene netto meer dan 52%. Mocht je € 10.000 per maand verdienen, dan betaal je meer dan 58% aan belastingen en premies. In dat geval werk je maar liefst zeven maanden uit de twaalf om je verplichtingen aan de overheid te voldoen.

Maar dan missen we nog iets in onze berekening. Al die andere belastingen die er bestaan. Ik zal de simplistische veronderstelling maken dat iedereen elke maand zijn volledig salaris consumeert.

Uitgaande van een bruto maandsalaris van € 5.000,-, komt de totale belasting neer op 61%. Met een maandsalaris van € 10.000,- komt dat neer op 66% belasting.

Dit zal ongeveer kloppen, daar de accijnzen op benzine veel hoger zijn, en de BTW op voedsel vooralsnog iets lager. Máár, dan missen we nog andere (soms indirecte) belastingen.

Importbelastingen verhogen de prijzen, hoewel niet direct zichtbaar, die we betalen voor veel producten uit het buitenland. Ook houden we gemeentebelastingen voor het gemak buiten de analyse.

Verborgen kosten
Ook zorgt de verzorgingsstaat voor verborgen kosten. Het feit dat de overheid een uitkering garandeert voor werkloosheid, ziekte, en pensioen betekent dat individuen niet meer de persoonlijke verantwoordelijkheid dragen om te sparen. Dit impliceert dat er minder gespaard wordt dan anderzijds het geval zou zijn.

Vergeet niet dat geld slechts een ruilmiddel is. Dat wat telt is de overvloedigheid van producten en diensten, niet de overvloedigheid van geld.

Het is geen verrassing dat in een land als China, waar dergelijke verantwoordelijkheden nog wel bestaan, burgers gemiddeld zo een 40% meer sparen als in Nederland. Het mag daarom ook geen verrassing heten dat de welvaart in China snel toeneemt.

Eenzelfde effect heeft een toename van de staatsschuld. Ook de staatsschuld wordt gefinancierd vanuit de spaargelden van het publiek. Hoe hoger de staatsschuld, hoe minder middelen er kunnen worden aangewend tot de productie van goederen en diensten. Dit fenomeen wordt ‘crowding out‘ genoemd.

De ‘waarde’ van overheid
Voorstanders van een grote overheid zullen zich waarschijnlijk snel wenden tot simplistische bangmakerij. Zonder verzorgingsstaat zouden we omringt worden door armoede, wormen moeten zoeken in de modder als avondeten, en de samenleving zou ontaarden in een regelrechte chaos. Dit alles om de wanprestaties van de overheid geen onderwerp van discussie te maken.

Het feit is dat publieke of semi-publieke instanties perverse incentives hebben om elk jaar minder kwaliteit te leveren tegen hogere kosten. Dit is dan ook de realiteit in veel delen van de Nederlandse economie.

Eén van de belangrijkste verantwoordelijkheden van de overheid is, meent men, het onderwijs. Het CBS concludeert echter: “De kwaliteit van het Nederlandse basis- en voortgezet onderwijs daalt al jaren. Nederland staat volgens gezaghebbende lijst Programme for International Student Assessment (PISA) op geen enkel terrein meer in de top tien.”

Ook de discussie over het HBO-diploma zet grote vraagtekens bij de kwaliteit van het onderwijs. Dergelijke opleidingen kosten gemiddeld € 8.000,- per student per jaar. MBO-studenten kosten zelfs meer dan € 9.000,- per jaar. De vraag is of de private sector niet een beter alternatief biedt voor meer onderwijs tegen een lagere prijs.

Dan de politie voor de bescherming van ons eigendom en onszelf. Bijna 70% van de gelden die de politie ontvangt gaan op aan overheadkosten. Het topje van de ijsberg: “Uit interne cijfers van de politie blijkt dat het aantal inbraken vorig jaar met 7,5 procent steeg. Minder dan tien procent daarvan wordt opgehelderd en in nog minder gevallen volgt een veroordeling.” Overvallen, berovingen, en inbraken zijn aan de orde van de dag.

Dan de infrastructuur in Nederland. De kwaliteit van het openbaar vervoer is erbarmelijk en wordt alleen maar duurder. Ondanks dat veel mensen menen dat de NS een privaat bedrijf is zijn alle aandelen in het bezit van de overheid. Deze schijnprivatisering heeft niks veranderd aan het onderliggende probleem. Er zijn in Nederland circa 120 locaties met dagelijkse file. Nederlanders staan meer dan 60 miljoen uur in de file per jaar. Er vallen jaarlijks meer dan 600 doden in het verkeer. Dat terwijl de wegenbelasting elk jaar flink stijgt.

De sociale huurmarkt wordt gekenmerkt door criminaliteit en verloedering. De wachtlijsten zijn enorm, zoals in Arnhem waar men 10,5 jaar moet wachten op een sociale huurwoning. De overheid is steeds meer kwijt aan subsidies.

Stel je eens voor…
Stel je eens voor dat we een groter deel van de vruchten van onze arbeid mochten houden. Hoe anders zou het leven dan zijn?

We zouden al met al veel beter af zijn. Veel mensen zouden materialistisch gezien hetzelfde af zijn wanneer ze een half jaar werken in plaats van een heel jaar. Mochten ze meer willen werken, dan zouden ze daarmee claims hebben op andere goederen en diensten die men op dit moment niet tot zijn/haar beschikking heeft. Ook zou de samenleving meer producten en diensten tellen dan nu het geval is.

Dan hebben we het niet alleen over de materiële welvaart, maar zeer zeker ook over de spirituele welvaart. Als we 50% minder hoefden te werken als nu het geval is, dan heeft een willekeurig persoon veel meer tijd om de doelen na te streven die hij/zij belangrijk vindt. Vele meesterwerken zouden niet eens bestaan wanneer men de hele dag zou moeten zwoegen op het platteland.

Bovendien zou de taart elk jaar sneller groeien dan nu het geval is. Als ik je vraag of je een helft van één taart of een kwart van twee taarten wil, dan vraag je logischerwijs hoe groot de taarten zijn. Iedereen moet begrijpen dat economische groei geen gegeven is. De continu toenemende welvaart is afhankelijk van de werkingen van ongeremd kapitalisme.

Wat is de overheid jou waard?
Mij weinig. Sterker nog, ik zou zelfs geld bijleggen om er van af te komen. Dat is ook de reden dat gemotiveerde en getalenteerde Nederlanders beter af zijn in andere landen.

In Singapore betaal je met een bruto maandloon van € 3.000,- slechts 7% belasting. Werkgeverslasten zoals in Nederland bestaan niet, al wordt er wel een deel van je inkomen verplicht opzij gezet naar een persoonlijk potje wat je zelf mag beheren.

Ik voorspelde al meerdere malen dat de economische groei in Nederland gaat stagneren en de belastingdruk de productieve laag van de bevolking zal beklemmen. Bereid je voor op een ‘lost decade‘ in Nederland.

• «Vorige
• Volgende »